Na de Vrijmaking van 1944 was er een groep onder de uitgetredenen die voor scholen pleitte voor en door vrijgemaakten alleen. Tamme Spoelstra plaatst dit streven in het bredere kader van de geschiedenis van het christelijk onderwijs. Daaruit blijkt dat er na de oorlog breder verontrusting leefde over het christelijke onderwijs dan onder vrijgemaakten alleen. Maar uniek was dat de vrijgemaakten de kerkkeuze voorop plaatsten: het onderwijs moest verbondsonderwijs zijn.